Participatie-wat?

01-02-2014 10:43

 

Gisterochtend zat ik rustig met een kopje thee achter mijn laptop, toen er een harde doffe knal klonk. Nieuwsgierig keek ik uit mijn raam, en zag aan de overkant een auto frontaal geparkeerd op een andere. In een parkeervak wel te verstaan. De veroorzakende auto had een opgekrulde motorkap, het aangereden exemplaar was enkele decimeters gekrompen en had een geexplodeerde achterruit. De hoogst geirriteerde aanrijder stapte uit, gooide zijn deur dicht met een knal, stapte weer in, en reed met piepende banden weg, zonder zich ook maar iets aan te trekken van de inmiddels toegesnelde omstanders.

Prompt borrelde bij mij de strekking van de afgelopen troonrede naar boven. "Leun niet meer op de verzorgingsstaat, maar creeër een samenleving waarin we ons inzetten voor elkaar en waarin de overheid geen of slechts een faciliterende rol speelt". In Rotterdams zouden ze zeggen "Joh, doet het lekker zeluf". En dat noemen we dan "de participatiemaatschappij".

Toen ik opgroeide in een Brabants dorp in de jaren zeventig, was het heel gebruikelijk dat je via de achterdeur bij mensen naar binnenliep en dat de koffie altijd klaarstond. De dorpsroddels werden doorgenomen en obstakels werden geventileerd. Niets was onoplosbaar omdat er altijd wel iemand was die iemand kende die de oplossing had. Dat had geen naam. Dat was gewoon vanzelfsprekend. 

Met het ingewikkeld benoemen van het beoogde doel, wordt mijns inzien de afstand tot mensen alleen maar groter. Neem bijvoorbeeld de bemiddeling in arbeid. Vroeger ging je naar de chef als je een baan zocht. Die luisterde vooral naar zijn onderbuik en gezonde verstand. Toen dat niet meer volstond kwam de personeelsmanager in beeld. Maar die bleek ook al snel niet meer component en belandde je bij een Human Resource Manager. Vanaf dat moment ging het niet meer om mensen, maar om het optimaliseren van arbeidsprocessen ten gunste van de onderneming. En zoals Einstein ons al liet weten heb je er dan geen bal verstand meer van. Anders heette het wel Human Knowledge Manager. 

De term participatiemaatschappij sluit daarop aan. Want in de kern zou het moeten betekenen dat je elkaar helpt op basis van goed fatsoen. Maar daar gaat dat woord natuurlijk niet over. Participatiemaatschappij is een slimme verwarrende term om je op je geweten aan te spreken. Het is in feite alleen maar een smoes om zo veel mogelijk te kunnen bezuinigingen en werkt net zoals toen je ouders vroegen zeiden; "We zijn niet boos op je, we zijn teleurgesteld". Dus nou ben jij aan zet. 

Fijne dag.